Kích thước của chúng thay đổi theo loài nhưng không quá vài mm. Đã số có trọng lượng khoảng 2 đến 2,5 mg. Chúng có thể bay với tốc độ 1,5 đến 2,5 km/h.

Muỗi sinh trưởng chủ yếu trong các đâm lầy, ao hồ, hoặc các vũng nước đọng, đẻ trứng xuống nước, trứng nở thành ấu trùng ( gọi là bọ gậy hay loăng quăng ) Ấu trùng muỗi sống trong nước nhưng thường xuyên phải ngoi lên lấy không khí qua 1 ống thở dưới đuôi, ấu trùng muỗi ăn các vi sinh vật trong nước để sống.

Muỗi có tài lẻ mà không loài nào có được đó là vừa đi được trên tường vừa
đi được dưới nước. chân của muỗi có những rãnh bao gồm các lỗ không khí ở
trên chân. Sức căng mặt nước khiến cho nước khó có thể ngấm qua những rãnh này, giúp cho muỗi luôn khô và nổi. Nghiên cứu mới tìm thấy mỗi một
chân muỗi có thể đỡ được 23 lần cân nặng của con muỗi.

Muỗi đực chỉ ăn nhựa cây và hoa quả, còn muỗi cái hút thêm máu người và
động vật vì nó cần thêm nguồn protein để sản sinh ra trứng.

Vì thế muỗi cái có vòi dạng đặc biệt có thể xuyên thủng da người và động vật. Khoang miệng của muỗi trông như cái kim châm. Trên thực tế, kết cấu của nó vô cùng phức tạp. Môi dưới khoang miệng con muỗi hình thành cái vỏ bọc bao lấy phần ngoài của kim, bên trong có môi trên, mảng dưới miệng, vòm họng lớn, vòm họng nhỏ. Khi muỗi hút máu, trước hết nó dùng vòm họng nhỏ của đầu khoang miệng chích vào da một cái lỗ nhỏ, rồi hút máu lên như một kiểu máy bơm nước.

Khi muỗi hút máu, trong chất lỏng tiết ra từ nước bọt nó có chứa một loại
chất ngừa đông máu nên hút xong máu, ống hút của khoang miệng muỗi không bị tắc nghẽn vì máu đông

Muỗi cái xác định mục tiêu hút máu qua mùi vị và cảm nhận nhiệt chúng đặc
biệt nhạy cảm với CO2 và Octenol – một thành phần có trong mồ hôi của con người . Một số người , ví dụ như nam giới béo và thuộc nhóm máu O hấp dẫn muỗi nhiều hơn. Muỗi cảm nhận được tia hồng ngoại phát ra từ vật có thân nhiệt cao nên dễ tìm được đến động vật, chim máu nóng.

Chúng có khả năng tiếp nhận mùi nhạy bén của xúc tu, một bộ phận xuất phát
từ đầu muỗi. Cùng với râu, xúc tu này giúp muỗi có khả năng ngửi và nếm và còn có những tế bào cảm thụ khác để nhận ra những mùi đặc trưng khác của con người.

Một số loài muỗi mang và truyền ký sinh trùng sốt rét. Hậu quả là, những
con côn trùng bé nhỏ này đã gây ra hơn 2 triệu ca tử vong trên người mỗi năm.

Muỗi truyền bệnh sốt rét là loài muỗi Anopheles, trên thế giới có khoảng 420 loài nhưng trong đó có 70 loài là trung gian truyền bệnh sốt rét cho người trong điều kiện tự nhiên.Khi muỗi đốt máu người, thoa trùng ở tuyến nước bọt muỗi xâm nhập theo vết đốt, tiếp tục phát triển qua các giai đoạn trong cơ thể người và gây bệnh sốt rét.

Vì muỗi là loài côn trùng nguy hiểm nên chúng ta nên tiêu diệt chúng.

Trước đây thường dùng các hóa chất độc để diệt muỗi như dùng bình xịt, hương muỗi...Nhưng các biện pháp hiện đại sử dụng các sinh vật có khả năng tiêu diệt muỗi hoặc các phương pháp sinh học và vật lý khác, tránh sử dụng hóa chất độc hại cho cơ thể con người